Phan Minh Chánh | Tin tức | Danh nhân vật lý | Nhà ảo thuật vật lý
 Thứ bảy, ngày 25 tháng 11 năm 2017   TIN MỚI: 
 

Tin tức » Danh nhân vật lý 25.11.2017 21:51
 
Di chuyển nút trượt để tăng cỡ chữ
Nhà ảo thuật vật lý
[ 10.03.2015 16:41 | 21166 lần đọc ]

Báo The New York Times tôn vinh Lewin là "Ngôi sao của Web" (Web Star). Những "sinh viên" theo dõi bài giảng của Lewin qua mạng thường gọi ông là "Nhà ảo thuật vật lý" (Physics Magician).

Khi thực hiện ý tưởng OpenCourseWare (đưa bài giảng miễn phí lên mạng) vào năm 2002, Học viện Kỹ thuật Massachusetts (Massachusetts Institute of Technology - MIT) cung cấp ngay các đoạn phim lưu trữ những bài giảng của giáo sư Walter Lewin về vật lý đại cương. Những bài giảng vật lý tưởng chừng khô khan nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt tải xuống từ iTunes, hàng triệu lượt xem ở YouTube mỗi năm.

Bước vào giảng đường để học giờ vật lý của thầy Lewin, sinh viên thường thấy trên sân khấu ngổn ngang những dụng cụ đủ màu sắc, ngộ nghĩnh và bí ẩn. Thầy Lewin luôn sắp sẵn mọi thứ từ sớm và phấn khích chờ đợi giờ học bắt đầu như một nghệ sĩ trẻ chờ đợi giờ trình diễn.

Nhưng Lewin không trẻ, cũng không giống nghệ sĩ. Mái tóc bạc bờm xờm, vầng trán cao, gọng kính đồi mồi, chân đi vớ và xăng-đan, Lewin là hình tượng tiêu biểu của một nhà giáo lão thành. Ở tuổi thất thập, khi không còn đi lại đó đây để thực hiện những công trình nghiên cứu về Vật lý Thiên văn, Lewin xem việc giảng dạy là điều quan trọng nhất trong cuộc sống của ông.

"Tôi là Walter Lewin. Bài giảng của tôi nói chung không phải là sự lặp lại nội dung của sách, mà là sự bổ sung. Sách sẽ giúp các bạn hiểu được bài giảng của tôi. Bài giảng của tôi giúp các bạn hiểu được nội dung của sách. Tôi sẽ nhấn mạnh các khái niệm, giúp các bạn nhìn xa hơn các phương trình. Tôi sẽ cho các bạn thấy vật lý thật đẹp đẽ. Chắc chắn các bạn sẽ yêu thích vật lý".

Ngay khi dẫn nhập bài giảng đầu tiên của học phần "Điện học và Từ học", Lewin nêu rõ mục tiêu của ông: giúp sinh viên nắm vững các khái niệm. Lewin rất tin rằng sinh viên của ông sẽ yêu thích vật lý vì vật lý là khoa học sống động, thể hiện qua vô vàn hiện tượng của thế giới xung quanh. Ông cho rằng nếu sinh viên chán ghét môn vật lý, đó là sự thất bại thảm hại của người thầy.


 


Giáo sư Walter Lewin


Giọng nói của thầy Lewin sang sảng: "Các hiện tượng điện và từ ở khắp nơi quanh ta. Chúng ta có đèn điện, đồng hồ điện. Chúng ta có máy thuhình, máy tính. Ánh sáng cũng như sóng vô tuyến là hiện tượng điện từ. Xe hơi, máy bay, tàu hỏa hoạt động được nhờ có điện. Ngựa cũng cần có điện vì sự co bóp của bắp thịt cần có điện. Hệ thần kinh của các bạn cũng hoạt động nhờ có điện. Mắt của các bạn không thấy được, tim không đập được nếu không có điện...".

Sự mở đầu khái quát "không giống ai" của thầy Lewin khiến sinh viên cười tủm tỉm.

Sau khi trình bày về hai loại điện tích, về sự hút và đẩy của các điện tích, Lewin dùng một tấm lụa cọ xát một thanh thủy tinh để tích điện dương cho thanh. Ông đưa thanh thủy tinh lại gần một bong bóng đang treo lơ lửng, bong bóng bị hút nghiêng về phía thanh. Lewin giải thích rằng điện tích dương của thanh và điện tích âm của bong bóng hút nhau. Khi đó, các nguyên tử của bong bóng ở trong tình trạng phân cực. Lewin chà nhẹ các bong bóng nhỏ vào áo, vào quần của ông và dễ dàng gắn chúng lên bảng nhờ lực hút tĩnh điện.

Sau một loạt thí nghiệm đơn giản để minh họa từng chi tiết của bài giảng, Lewin luôn chuyển qua những thí nghiệm phức tạp, tựa như cao trào của một vở diễn.

"Để làm thí nghiệm tiếp theo, tôi cần một người tình nguyện. Tôi cần một người mặc áo thuộc loại vải không có nhiều cotton. Simon, tôi nghĩ rằng áo khoác vải nylon của anh rất đẹp. Vì vậy anh nên sẵn lòng hy sinh một chút vì khoa học. Mời anh lên đây, ngồi vào chỗ này".

Sinh viên Simon ngượng ngùng bước lên sân khấu, ngồi vào ghế đặt trên tấm cách điện.

"Cứ ngồi thoải mái nhé. Đứng để chân anh tiếp đất. Tốt. Simon, tôi sẽ đánh anh bằng một chiếc khăn lông mèo. Vì vậy, anh sẽ bị tích điện. Tôi cũng đứng trên tấm cách điện như anh để anh không lẻ loi. Tôi không rõ anh sẽ bị tích điện dương hay âm nhưng chắc chắn tôi sẽ bị tích điện trái dấu so với anh. Anh sẵn sàng chưa? Tôi đánh anh nhé. Chúng ta có quen biết nhau mà, phải không?".

Cả giảng đường cười rộ. Lewin liên tục vung tay đập chiếc khăn lên áo Simon, trông như đang phủi bụi.

Lewin chứng minh rằng ông và Simon đã tích điện trái dấu bằng một đèn huỳnh quang nhỏ. Lewin chạm tay vào một đầu của đèn, đưa đầu kia về phía Simon. "Nào, Marcos, tắt đèn đi. Simon, chạm tay vào đi". Giảng đường tối om, mọi người đều thấy bóng đèn phát sáng mờ mờ và vỗ tay tán thưởng. "Cảm ơn các bạn. Bật đèn lên nào".

Đỉnh điểm trong "vở diễn" của Lewin là thí nghiệm với quả cầu kim loại lớn mang tên nhà vật lý Vandegraaff (một giáo sư của MIT). Thiết bị điện nối với quả cầu cho phép tích điện quả cầu lên đến điện thế vài trăm ngàn vôn. Lewin đứng lên ghế gỗ, rắc những vụn giấy (confetti) lên đỉnh quả cầu. Khi Lewin tăng điện thế cho quả cầu, những vụn giấy tích điện cùng dấu, đẩy nhau, bắn tung tóe như pháo hoa. Mọi người im lặng tập trung quan sát những đốm sáng li ti do sự phóng điện giữa quả cầu và vụn giấy.

Cả giảng đường như nín thở khi Lewin quyết định tích điện cho chính ông bằng quả cầu Vandergraff. Lewin đứng trên ghế gỗ, cầm cây gậy có tua kim tuyến, chạm tay vào quả cầu. "Anh có can đảm bật điện cho quả cầu không, Marcos? Sẵn sàng chưa? Anh có hồi hộp không?". Khi sinh viên Marcos bật công-tắc để tích điện cho quả cầu, những tua kim tuyến trên tay Lewin xòe rộng do lực đẩy tĩnh điện. Marcos tắt đèn giảng đường, chỉ rọi sáng vị trí đứng của Lewin.

Lewin nói lớn: "Nếu tóc của tôi đủ dài, các bạn sẽ thấy rõ tóc của tôi cũng xoè ra giống như thế. Thôi nhé, hẹn giờ học sau gặp lại". Tiếng vỗtay vang dội giảng đường, kết thúc một buổi học sôi động với thầy Lewin.


 


Thầy Lewin cùng các sinh viên năm thứ nhất của ông tại MIT (2002).


Để chuẩn bị cho một buổi giảng, Lewin mất vài ngày để suy nghĩ lựa chọn thí nghiệm. Mọi chi tiết cần trình bày đều được cân nhắc, phù hợp với thời lượng cho phép. Ông thực hiện thí nghiệm vài lần trong giảng đường trống vắng và thực hiện một lần cuối vào buổi giảng, ngay trước giờ sinh viên vào học để đảm bảo mọi việc suôn sẻ.

Học phần "Cơ học cổ điển" do Lewin phụ trách cũng luôn sôi động với những thí nghiệm không thể nào quên. Để trình bày về lực và phản lực, ông ngồi trên xe đạp ba bánh, chạy vụt qua sân khấu nhờ một bình chữa lửa phun hóa chất về phía sau.

Để đo chu kỳ của con lắc đơn, ông dùng quả lắc nặng được treo bằng dây dài từ trần giảng đường, giúp mọi người thấy rõ phép đo. Nhằm chứng minh chu kỳ con lắc đơn chỉ phụ thuộc vào chiều dài của dây treo, Lewin không ngần ngại leo lên quả lắc để "thêm khối lượng". Trong khi dao động qua lại trên sân khấu cùng quả lắc, ông phải nằm ngang để không làm thay đổi chiều dài con lắc, tránh ảnh hưởng đến phép đo chukỳ.



Thầy Lewin thực hiện thí nghiệm với con lắc đơn.

Quả lắc nặng cũng giúp Lewin chứng minh định luật bảo toàn cơ năng.Ông đứng sát tường ở một bên sân khấu, nâng quả lắc lên ngang cằm. "Tôi tin tưởng mạnh mẽ vào định luật bảo toàn năng lượng, nên tôi sẵn lòng chấp nhận rủi ro. Nếu tôi sai, đây sẽ là buổi giảng cuối cùng của tôi". Lewin buông tay, nhắm mắt chờ đợi. Quả lắc nặng lao qua phía bên kia sân khấu, rồi lao trở về nơi ông đứng, dừng lại ngay bên dưới cằm của ông trước khi đổi chiều chuyển động. Ông nói lớn trong tiếng reo hò của sinh viên: "Vật lý đã đúng. Tôi vẫn còn sống".



Thầy Lewin kiểm chứng định luật bảo toàn cơ năng.


Hộp thư điện tử của thầy Lewin luôn tràn đầy lời cảm ơn tận đáy lòng của những người theo dõi bài giảng của ông từ khắp nơi trên thế giới. Một bức thư đến từ Iraq đã làm ông xúc động: "Thầy là người cha khoa học của tôi. Mặc dù người Mỹ đã xâm lược đất nước Iraq yêu dấu của tôi, tôi vẫn yêu qúy thầy, yêu qúy MIT và nước Mỹ".

Buổi giảng cuối cùng trong học kỳ của Lewin mang tên Farewell Special, là dịp để ông tâm sự với sinh viên trước khi chia tay: "Cách đây đã lâu, tôi lấy bằng Tiến sĩ Vật lý Hạt nhân ở Hà Lan. Tôi đến MIT vào năm 1966 theo chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ kéo dài một năm.Thế nhưng tôi yêu thích nơi này đến nỗi không trở về nữa. Tại MIT, tôi thay đổi lĩnh vực nghiên cứu, từ Vật lý Hạt nhân chuyển qua ngành Thiên văn Tia X". Thỉnh thoảng, Lewin chỉ trở về quê hương Hà Lantrong thời gian ngắn để thăm người em gái.

Cuối buổi giảng Farewell Special, một nhóm sinh viên nữ của MIT làm thầy Lewin ngạc nhiên khi đột ngột kéo lên sân khấu, trình bày ca khúc tự biên bày tỏ lòng kính mến đối với ông. Một thành viên của nhóm chạy đến bên ông, ôm lấy ông và trao tặng bó hoa.

Nếu được gặp thầy Lewin, có lẽ mọi "sinh viên" trên mạng cũng muốn làm như vậy.

PMC
(Theo MIT)


Tin liên quan:
10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton [06.05.2014 15:21 | 26769 lần đọc]
20 sự thật về Albert Einstein [20.02.2014 17:05 | 28778 lần đọc]
10 điều nên học từ Albert Einstein [21.11.2013 15:57 | 27067 lần đọc]


Những bản tin khác:
 10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton [06.05.2014 15:21 | 26769 lần đọc]
 20 sự thật về Albert Einstein [20.02.2014 17:05 | 28778 lần đọc]
 10 điều nên học từ Albert Einstein [21.11.2013 15:57 | 27067 lần đọc]
 Isaac Newton (1642-1727) [29.09.2013 22:47 | 32374 lần đọc]
 Những ý tưởng đặc biệt của Franklin [27.01.2013 03:45 | 34712 lần đọc]
 Wolfgang Pauli - Nhà khoa học lớn của thế kỷ XX [25.01.2013 03:52 | 33554 lần đọc]



Gửi tin
Lên đầu trang
DANH MỤC  

Chuyên đề
Tư liệu

Danh nhân
VL lý thú

Ebook
Web hay

Giáo trình
Luyện thi

Video
Mô phỏng

PPT
Đề thi

CNTT
Chuyện vui

Du lịch
Ẩm thực
Tài liệu 

Mở tất cà | Đóng tất cả
Physics formulas 
Tin liên quan 
Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn

Rainner Weiss, Barry Barish và Kip Thorne chia nhau giải thưởng cho đóng góp của họ ở LIGO.
Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn

Bộ ba nhà khoa học David Thouless, Duncan Haldane và Michael Kosterlitz đã được đồng trao giải thưởng Nobel Vật Lý 2016 cho công trình nghiên cứu khám phá ra cấu trúc hình học không gian của chuyển pha đa hình và trạng thái vật chất.
Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi" Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi"

Những câu nói này thực sự là bài học quý giá cho mỗi người chúng ta.
Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015 Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015

Giải thưởng Nobel Vật lí 2015 công nhận Takaaki Kajita người Nhật Bản, và Arthur B. McDonald người Canada, cho những đóng góp chủ chốt của họ cho các thí nghiệm chứng minh rằng các neutrino thay đổi các đặc trưng nhận dạng. Sự biến đổi này đòi hỏi các neutrino có khối lượng. Khám phá của họ đã làm thay đổi nhận thức của chúng ta về những nguyên lí vận hành sâu xa nhất của vật chất và có thể đặt cơ sở thiết yếu cho quan niệm của chúng ta về vũ trụ.
Nhà ảo thuật vật lý Nhà ảo thuật vật lý

Báo The New York Times tôn vinh Lewin là "Ngôi sao của Web" (Web Star). Những "sinh viên" theo dõi bài giảng của Lewin qua mạng thường gọi ông là "Nhà ảo thuật vật lý" (Physics Magician).
Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường

Andre-Marie Ampere (20 tháng 1, 1775 – 10 tháng 6, 1836) là nhà vật lý người Pháp và là một trong những nhà phát minh ra điện từ trường và phát biểu thành định luật mang tên ông (định luật Ampere). Đơn vị đo cường độ dòng điện được mang tên ông là ampere.
10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton 10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton

Nếu nhắc tới nhà phát minh vĩ đại người Anh Isaac Newton (1642-1727), chắc hẳn tất cả chúng ta đều nghĩ ngay đến quả táo rơi đã làm nên thuyết vạn vật hấp dẫn nổi tiếng.
20 sự thật về Albert Einstein 20 sự thật về Albert Einstein

Einstein là một cậu bé chậm phát triển, mắc chứng tự kỷ, từng thi trượt toán, suy nghĩ bằng hình ảnh thay vì bằng lời nói… đó có phải là một số sự thật về người đàn ông được mệnh danh là thông thái nhất thế giới? Tất cả đã được tiết lộ trong cuốn sách “Einstein: Cuộc đời và Vũ trụ” của Walter Isaacson.
Những nhà khoa học vĩ đại hy sinh thân mình vì sự nghiệp Những nhà khoa học vĩ đại hy sinh thân mình vì sự nghiệp

Phần lớn trong số này là những nhà khoa học nổi tiếng, phát minh của họ đã làm thay đổi thế giới, song bản thân họ lại phải gánh chịu những hậu quả nặng nề trong khi tiến hành các thử nghiệm khoa học, thậm chí có người còn bị thiệt mạng hay phải mang thương tật suốt đời, tiêu biểu có 10 nhà khoa học tiên phong dưới đây.
Tuyển tập những phát minh hay ho nhưng thất bại của Edison Tuyển tập những phát minh hay ho nhưng thất bại của Edison

Thomas Edison (1847 - 1931) được coi là một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất thế kỷ XX. Những sáng kiến của ông đem đến cho nhân loại nhiều bước tiến quan trọng. Nhưng bên cạnh đó, cũng không ít các sản phẩm mà ông làm ra lại nhận gặp phải sự thất bại vô cùng cay đắng.

 Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn  Những đoạn clip hay hỗ trợ giảng dạy bộ môn Vật lý tham khảo  LP_TestDesign - Chương trình sọan thảo, trộn đề trắc nghiệm.  Khoa học vũ trụ: Hành tinh nghiêng xoay quanh các ngôi sao nhỏ khó có thể tồn tại sự sống  10 loại chất liệu "thần kỳ" thách thức mọi định luật vật lý  Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn  Con người có thể du hành ngược thời gian ?  Con người có thể du hành ngược thời gian ?  Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi"  Hành trình tìm ra sóng hấp dẫn  Sóng hấp dẫn - phát hiện thế kỷ của nhân loại  Lời giải thích mới cho việc thời gian không quay ngược lại  So sánh lực hấp dẫn của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời  Những lầm tưởng khoa học "chuẩn" nhưng cần phải "chỉnh"  Qtespro - Phần mềm luyện thi trắc nghiệm vậy lý  Định nghĩa chính xác về ánh sáng  Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015  Làm thế nào xe đạp có thể đứng thẳng mà không bị ngã?  Đố bạn làm được: kéo rời 2 cuốn sách đan xen nhau  Các tấm pin mặt trời hoạt động như thế nào?  Khoa học lý giải sự ảnh hưởng của hiện tượng Nguyệt thực đến con người  Tia Gamma (Ɣ)- Khám phá nguồn gốc của Tia Gamma  Nhà ảo thuật vật lý  Chụp được hình ảnh đầu tiên trong lịch sử tính chất lưỡng tính sóng hạt của ánh sáng  MindMup và Creately - Công cụ vẽ sơ đồ tư duy trực tuyến  Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta đi xuyên qua tâm Trái đất?  Những bí ẩn của Hệ Mặt Trời-P2  Những bí ẩn của Hệ Mặt Trời  Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường  Phần mềm luyện thi Vật Lý chất lượng cao Fomica 
Website thiết kế trên hệ thống NukeViet 2.0 - Phát triển từ Mã nguồn PHP-NUKE
Lưu hành theo giấy phép của GNU/GPL
---»«---
Thiết lập và quản trị : Phan Minh Chánh
THPT Chơn Thành - Bình Phước - ĐT : 0908742177 - Email : minhchanh@vtic.vn
---»«---
Lên đầu trang