Phan Minh Chánh | Tin tức | Danh nhân vật lý | Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn
 Thứ bảy, ngày 25 tháng 11 năm 2017   TIN MỚI: 
 

Tin tức » Danh nhân vật lý 25.11.2017 21:53
 
Di chuyển nút trượt để tăng cỡ chữ
Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn
[ 12.10.2017 16:54 | 250 lần đọc ]

Xem hình
Rainner Weiss, Barry Barish và Kip Thorne chia nhau giải thưởng cho đóng góp của họ ở LIGO.

Ba nhà vật lý dẫn đầu trong việc dò thấy sóng hấp dẫn lần đầu tiên đã chiến thắng giải Nobel vật lý năm 2017. Rainer Weiss của Viện công nghệ Massachusetts (MIT) ở Cambridge, và Barry Barish và Kip Thorne của Viện công nghệ California (Caltech) ở Pasadena cùng chia nhau giải thưởng trị giá 9 triệu krona Thụy Điển (1,1 triệu đô la Mỹ) cho những đóng góp của họ ở Đài quan sát sóng hấp dẫn sử dụng giao thoa lade (LIGO-Laser Interferometer Gravitational Waves Observatory). Vào tháng Chín năm 2015, LIGO bắt được tín hiệu làm cong không-thời gian gây ra bởi vụ va chạm giữa các lỗ đen ở xa.

 

WEB headshots3 flat CALTECH-MTI

 

Trái: Bryce Vickmark/MIT. Giữa: Caltech. Phải: Caltech Alumni Assoc.

Phát hiện được công bố vào tháng Hai năm 2016 này đã mở ra một lãnh vực mới trong thiên văn học, ở đó các nhà khoa học nghe ngóng những rúng động của không-thời gian được phát ra từ những dư chấn trong Vũ trụ. Điều này cũng thừa nhận sự tồn tại của sóng hấp dẫn đã được Albert Einstein tiên đoán cả thế kỉ trước.

Weiss và Thorne là hai trong ba nhà vật lý được biết đến với tên gọi nhóm Troika - là những người tạo nên cặp máy dò tìm khổng lồ LIGO ở Livingston, Louisiana, và ở Hanford, Washington. Thành viên còn lại của Troika là Ronald Drever, đã mất vào ngày 7 tháng Ba năm nay. Barish là giám đốc LIGO từ năm 1997 đến 2005, được biết đến rộng rãi là người đã biến sự hỗn loạn ở đây thành một hệ thống hoạt động trơn tru.

"Tôi rất ghét phải nói với bạn rằng, đây không đơn giản là công việc của 1000 con người, mà là một sự nổ lực không biết mệt mỏi để mọi thứ đi đúng quỹ đạo trong thời gian dài đến 40 năm", theo như lời của Weiss đã nói trong cuộc phỏng vấn của Ủy ban trao giải Nobel. Ông nhận được một nửa giải thưởng, nửa còn lại chia đều cho Barish và Thorne.

 

WEB LIGO ligo20160211d

 

Một mô hình máy tính mô phỏng sự va chạm của 2 lỗ đen, từ đó phát ra sóng hấp dẫn (Ảnh SXS Project)

CHUYỂN ĐỘNG KHÔNG BỊ CẢN TRỞ

Trước khám phá của LIGO, một số nhà vật lý ngờ vực về sự tồn tại của sóng hấp dẫn. Các nhiễu động của không-thời gian là hệ quả của thuyết tương đối rộng của Einstein, và hầu như không bị cản trở khi truyền trong Vũ trụ. Vào năm 1974, chúng được thừa nhận một cách gián tiếp khi các nhà nghiên cứu kiểm tra các tín hiệu sóng vô tuyến phát ra từ vụ sáp nhập của một cặp sao nơ-tron; sự dịch chuyển của thời gian truyền tín hiệu phù hợp với tiên đoán về việc sóng hấp dẫn mang năng lượng khi truyền đi xa. Khám phá này đã được trao giải Nobel vật lý năm 1993.

Nhưng việc dò tìm sóng hấp dẫn lại là một công việc phức tạp. Thậm chí những biến dạng (không-thời gian) mạnh mẽ nhất như sự co sụp của các ngôi sao hoặc sự va chạm giữa các lỗ đen cũng chỉ là những tín hiệu yếu ớt khi đến Trái đất. Sóng hấp dẫn thu được vào năm 2015 trong các ống chân không dài 4 km đặt vuông góc với nhau của LIGO, bị kéo dãn và nén lại một lượng nhỏ chỉ bằng một phần kích thước của proton, nhưng cũng đủ để gây ra sự dịch chuyển tính đồng bộ của các chùm tia lade truyền qua lại trong các ống.

Các nhà vật lý ở Mỹ và sau đó là Liên Xô đề xuất sử dụng sự giao thoa của các chùm tia lade để dò tìm sóng hấp dẫn lần đầu tiên vào thập niên 1960. Weiss thực hiện những tính toán bước đầu về cách thức hoạt động của một thiết bị giao thoa như thế vào năm 1972. Ý tưởng còn quá thô sơ đến nổi ông không chắc nó sẽ hoạt động. "Phải mất cả năm chúng tôi mới quyết định rằng nó chả có giá trị gì cả", ông nói với nhà xã hội học Harry Collins vào thời điểm đó (H. Collins Cái bóng của hấp dẫn, nhà xuất bản Đại học Chicago, 2014).

Weiss sinh ở Đức năm 1932, sau đó cùng với gia đình di cư sang Mỹ để thoát khỏi chế độ Đức quốc xã vào năm 1938. Ông xây dựng một giao thoa kế thử nghiệm lần đầu tiên vào giữa những năm 1970, theo sau những nhà nghiên cứu ở châu Âu và trong số này, có Drever và các đồng sự ở Đại học Glasgow, Anh quốc.

Thorne là chuyên gia về thuyết tương đối rộng và cũng đang phát triển các ý tưởng về sóng hấp dẫn. Tại một hội nghị tổ chức ở Washington DC năm 1975, ông và Weiss ở chung phòng khách sạn. Trong các cuộc trò chuyện, Weiss thuyết phục Thorne rằng giao thoa là hướng tiếp cận đúng. Thorne, Weiss và Drever bắt đầu hợp tác với nhau vào đầu thập nhiên 1980 vì Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ không hỗ trợ cho hai dự án độc lập và LIGO ra đời từ đây.

Nhóm troika không phải lúc nào cũng hoạt động trơn tru và bản thân các thành viên của nhóm thiếu các kỉ năng phù hợp để đẩy mạnh sự hợp tác trong nhóm. Mọi thứ được cải thiện rõ rệt khi Barish tham gia LIGO trong vai trò là nghiên cứu viên chính năm 1997 và trở thành giám đốc vào năm 1997. "Nếu Barish không thay đổi, dự án sẽ sụp đổ", Collins cho biết.

 

web Drever PR-83-343-24 photog Bob Paz-HighRES credit Caltech Archives

 

Ronald Drever là một trong những sáng lập đậu tiên của dự an LIGO, ông mất hồi tháng 3/2017

LIGO trở nên lớn dần và là thí nghiệm đắt đỏ nhất trong lịch sử đầu tư của Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ. Hai máy dò của nó được đưa vào hoạt động lần đầu tiên vào năm 2002, nó tìm kiếm những dấu hiệu dù là nhỏ nhất trong giai đoạn thu thập dữ liệu bước đầu. Hệ thống ngưng hoạt động vào năm 2010 để tiến hành sửa chữa và tái khởi động vào năm 2015 với độ nhạy tăng gấp 3 lần so với trước đây. Vũ trụ chiều lòng LIGO khi mang lại một dữ kiện tuyệt vời vào ngày 14 tháng Chín trong thời gian các giao thoa kế vẫn còn đang được hiệu chỉnh, vài ngày trước khi hoạt động khoa học chính thức của thiết bị được bắt đầu. Từ đây, LIGO thu được ít nhất ba sự kiện sóng hấp dẫn khác - báo cáo gần nhất đến từ Virgo, một giao thoa kế tương tự đặt gần Pisa, Ý.

Thorne và Weiss được cho là sẽ giành giải Nobel. Trước khi Drever ra đi, nhóm troika đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá, phải kể đến Giải thưởng Đột phá trị giá 3 triệu đô la về Vật lý cơ bản; Giải thưởng về Vũ trụ học Gruber trị giá 5 trăm ngàn đô; giải thưởng Shaw về thiên văn học trị giá 1,2 triệu đô; và giải Kavli trị giá 1 triệu đô la.

 

Nature NEWS LIGO-online 05.10.2017

Thới Ngọc Tuấn Quốc &
(Theo Thuvienvatly.com)


Tin liên quan:
Nhà ảo thuật vật lý [10.03.2015 16:41 | 21167 lần đọc]
10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton [06.05.2014 15:21 | 26769 lần đọc]
20 sự thật về Albert Einstein [20.02.2014 17:05 | 28778 lần đọc]
10 điều nên học từ Albert Einstein [21.11.2013 15:57 | 27067 lần đọc]


Những bản tin khác:
 Nhà ảo thuật vật lý [10.03.2015 16:41 | 21167 lần đọc]
 10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton [06.05.2014 15:21 | 26769 lần đọc]
 20 sự thật về Albert Einstein [20.02.2014 17:05 | 28778 lần đọc]
 10 điều nên học từ Albert Einstein [21.11.2013 15:57 | 27067 lần đọc]
 Isaac Newton (1642-1727) [29.09.2013 22:47 | 32374 lần đọc]
 Những ý tưởng đặc biệt của Franklin [27.01.2013 03:45 | 34712 lần đọc]
 Wolfgang Pauli - Nhà khoa học lớn của thế kỷ XX [25.01.2013 03:52 | 33554 lần đọc]



Gửi tin
Lên đầu trang
DANH MỤC  

Chuyên đề
Tư liệu

Danh nhân
VL lý thú

Ebook
Web hay

Giáo trình
Luyện thi

Video
Mô phỏng

PPT
Đề thi

CNTT
Chuyện vui

Du lịch
Ẩm thực
Tài liệu 

Mở tất cà | Đóng tất cả
Physics formulas 
Tin liên quan 
Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn

Rainner Weiss, Barry Barish và Kip Thorne chia nhau giải thưởng cho đóng góp của họ ở LIGO.
Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn

Bộ ba nhà khoa học David Thouless, Duncan Haldane và Michael Kosterlitz đã được đồng trao giải thưởng Nobel Vật Lý 2016 cho công trình nghiên cứu khám phá ra cấu trúc hình học không gian của chuyển pha đa hình và trạng thái vật chất.
Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi" Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi"

Những câu nói này thực sự là bài học quý giá cho mỗi người chúng ta.
Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015 Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015

Giải thưởng Nobel Vật lí 2015 công nhận Takaaki Kajita người Nhật Bản, và Arthur B. McDonald người Canada, cho những đóng góp chủ chốt của họ cho các thí nghiệm chứng minh rằng các neutrino thay đổi các đặc trưng nhận dạng. Sự biến đổi này đòi hỏi các neutrino có khối lượng. Khám phá của họ đã làm thay đổi nhận thức của chúng ta về những nguyên lí vận hành sâu xa nhất của vật chất và có thể đặt cơ sở thiết yếu cho quan niệm của chúng ta về vũ trụ.
Nhà ảo thuật vật lý Nhà ảo thuật vật lý

Báo The New York Times tôn vinh Lewin là "Ngôi sao của Web" (Web Star). Những "sinh viên" theo dõi bài giảng của Lewin qua mạng thường gọi ông là "Nhà ảo thuật vật lý" (Physics Magician).
Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường

Andre-Marie Ampere (20 tháng 1, 1775 – 10 tháng 6, 1836) là nhà vật lý người Pháp và là một trong những nhà phát minh ra điện từ trường và phát biểu thành định luật mang tên ông (định luật Ampere). Đơn vị đo cường độ dòng điện được mang tên ông là ampere.
10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton 10 phát minh nổi tiếng của Isaac Newton

Nếu nhắc tới nhà phát minh vĩ đại người Anh Isaac Newton (1642-1727), chắc hẳn tất cả chúng ta đều nghĩ ngay đến quả táo rơi đã làm nên thuyết vạn vật hấp dẫn nổi tiếng.
20 sự thật về Albert Einstein 20 sự thật về Albert Einstein

Einstein là một cậu bé chậm phát triển, mắc chứng tự kỷ, từng thi trượt toán, suy nghĩ bằng hình ảnh thay vì bằng lời nói… đó có phải là một số sự thật về người đàn ông được mệnh danh là thông thái nhất thế giới? Tất cả đã được tiết lộ trong cuốn sách “Einstein: Cuộc đời và Vũ trụ” của Walter Isaacson.
Những nhà khoa học vĩ đại hy sinh thân mình vì sự nghiệp Những nhà khoa học vĩ đại hy sinh thân mình vì sự nghiệp

Phần lớn trong số này là những nhà khoa học nổi tiếng, phát minh của họ đã làm thay đổi thế giới, song bản thân họ lại phải gánh chịu những hậu quả nặng nề trong khi tiến hành các thử nghiệm khoa học, thậm chí có người còn bị thiệt mạng hay phải mang thương tật suốt đời, tiêu biểu có 10 nhà khoa học tiên phong dưới đây.
Tuyển tập những phát minh hay ho nhưng thất bại của Edison Tuyển tập những phát minh hay ho nhưng thất bại của Edison

Thomas Edison (1847 - 1931) được coi là một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất thế kỷ XX. Những sáng kiến của ông đem đến cho nhân loại nhiều bước tiến quan trọng. Nhưng bên cạnh đó, cũng không ít các sản phẩm mà ông làm ra lại nhận gặp phải sự thất bại vô cùng cay đắng.

 Giải Nobel Vật Lý 2017 được trao cho việc dò tìm sóng hấp dẫn  Những đoạn clip hay hỗ trợ giảng dạy bộ môn Vật lý tham khảo  LP_TestDesign - Chương trình sọan thảo, trộn đề trắc nghiệm.  Khoa học vũ trụ: Hành tinh nghiêng xoay quanh các ngôi sao nhỏ khó có thể tồn tại sự sống  10 loại chất liệu "thần kỳ" thách thức mọi định luật vật lý  Giải Nobel Vật Lý 2016 được trao cho 3 nhà khoa học phát hiện ra "đặc tính kỳ lạ" của vật chất rắn  Con người có thể du hành ngược thời gian ?  Con người có thể du hành ngược thời gian ?  Einstein: "Logic sẽ đưa chúng ta từ điểm A đến điểm B. Trí tưởng tượng sẽ đưa chúng ta tới mọi nơi"  Hành trình tìm ra sóng hấp dẫn  Sóng hấp dẫn - phát hiện thế kỷ của nhân loại  Lời giải thích mới cho việc thời gian không quay ngược lại  So sánh lực hấp dẫn của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời  Những lầm tưởng khoa học "chuẩn" nhưng cần phải "chỉnh"  Qtespro - Phần mềm luyện thi trắc nghiệm vậy lý  Định nghĩa chính xác về ánh sáng  Khám phá các dao động neutrino giành Giải Nobel Vật lí 2015  Làm thế nào xe đạp có thể đứng thẳng mà không bị ngã?  Đố bạn làm được: kéo rời 2 cuốn sách đan xen nhau  Các tấm pin mặt trời hoạt động như thế nào?  Khoa học lý giải sự ảnh hưởng của hiện tượng Nguyệt thực đến con người  Tia Gamma (Ɣ)- Khám phá nguồn gốc của Tia Gamma  Nhà ảo thuật vật lý  Chụp được hình ảnh đầu tiên trong lịch sử tính chất lưỡng tính sóng hạt của ánh sáng  MindMup và Creately - Công cụ vẽ sơ đồ tư duy trực tuyến  Chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta đi xuyên qua tâm Trái đất?  Những bí ẩn của Hệ Mặt Trời-P2  Những bí ẩn của Hệ Mặt Trời  Andre-Marie Ampere - Nhà phát minh ra điện từ trường  Phần mềm luyện thi Vật Lý chất lượng cao Fomica 
Website thiết kế trên hệ thống NukeViet 2.0 - Phát triển từ Mã nguồn PHP-NUKE
Lưu hành theo giấy phép của GNU/GPL
---»«---
Thiết lập và quản trị : Phan Minh Chánh
THPT Chơn Thành - Bình Phước - ĐT : 0908742177 - Email : minhchanh@vtic.vn
---»«---
Lên đầu trang